Zwijgen is een strategie.

Bovenstaande stelling is een citaat uit een krantenbericht van het Nederlands Dagblad op 5 februari 2026. Het bericht ging over het Noorse koningshuis dat in opspraak is geraakt door rechtszaken tegen de zoon van kroonprinses Mette Marit en over de contacten van de kroonprinses met Epstein. Het koningshuis wil er weinig over kwijt. Zwijgen lijkt voor hen de oplossing te zijn. Tot ergernis van de Noren die willen weten wat er precies gebeurd is.

Dat deed mij denken aan de wijze waarop de Protestantse Kerk van Nederland omgaat met de misstanden bij de visitatie. Ook zij lijken gekozen te hebben voor de strategie van het zwijgen. Het is immers bekend: alles wat aandacht krijgt wordt groter. Maar is dat echt altijd zo?

Het Moderamen van de Synode van de PKN zweeg toen ze een schrijven had ontvangen waarin predikanten hun funeste ervaringen met de kerkelijke visitatie deelden. In een tweede reactie verwezen ze deze slachtoffers terug naar de daders van de mishandeling: ga met hen in gesprek; we horen het wel van de visitatie als er problemen zijn.

Daarna verschenen er berichten over lotgenotendagen voor mensen die kapot waren van de visitatie. Ineens was er wel belangstelling, maar dan vanuit de Generale Commissie voor de Visitatie. Er werden enkele gesprekken gevoerd en het lijkt erop dat de leden inmiddels een beetje beginnen te erkennen dat er zaken verkeerd gaan.

Het Moderamen van de Synode zweeg.

Vervolgens kwamen er verhalen in de pers van predikanten die onheus behandeld waren door de visitatie en niet gehoord waren. In die tijd werd ook de vereniging voor losgemaakte predikanten ‘Luomenos’ opgericht. Ook dat werd door de pers opgepikt. Het Moderamen zweeg. De Generale Commissie voor de Visitatie reageerde op de krantenberichten alleen met ‘we zijn in gesprek’.

Daarna kwamen er berichten over onveiligheid binnen de Diensten Organisatie van de PKN. Het Moderamen haastte zich om spijt te betuigen en een onderzoek te starten. Maar dat onderzoek kon desgevraagd niet uitgebreid worden tot de visitatie.

Zwijgen is een strategie. Want alles wat je aandacht geeft wordt groter…

Maar klopt dat?

Wij hebben het Moderamen jaren geleden gevraagd om hier aandacht aan te besteden. Stel dat de PKN op ons eerste verzoek met ons in gesprek was gegaan. Er zouden geen lotgenotendagen geweest zijn. Er zouden geen schadelijke krantenberichten geweest zijn. Er zou geen Luomenos geweest zijn. Er zou verzoening zijn voor de predikanten die geleden hebben onder onrecht en belastering. Er zouden geen kapotgemaakte predikanten geweest zijn. Het imago van de Protestantse Kerk in Nederland zou geen deuk opgelopen hebben. De kerk zou met opgeheven hoofd doen waartoe zij geroepen is: het evangelie in woord en daad uitdragen, met rechtvaardigheid en barmhartigheid.